Τι είναι η αναιμία που ακούω; Β ΜΕΡΟΣ
Αναιμία όπως είπαμε λοιπόν, λέγεται η ελάττωση του ποσού της αιμοσφαιρίνης, της τιμής του αιματοκρίτη και ενδεχομένως και του αριθμού των ερυθροκυττάρων στη μονάδα του όγκου του αίματος σε επίπεδα χαμηλότερα από τα κατώτερα φυσιολογικά όρια που αντιστοιχούν στην ηλικία και το φύλο του ατόμου.
Θυμίζω ότι τα ερυθροκύτταρα έχουν χρόνο ζωής περίπου 120 ημερών που πεθαίνουν συνήθως λόγω γήρανσης. Υπό φυσιολογικές συνθήκες πεθαίνει καθημερινά στο περιφερικό αίμα το 1/120 του συνόλου των ερυθροκυττάρων του αίματός μας , που όμως οι απώλειες αυτές αναπληρώνονται με την παραγωγή στο μυελό και την απόδοση στην κυκλοφορία ίσου αριθμού ερυθροκυττάρων που αντιστοιχούν σε όγκο αίματος 25-50 ml περίπου.
Πάμε τώρα να δούμε από κλινικής άποψης τις αναιμίες και πως διακρίνονται : συγγενείς / επίκτητες και οξείες / χρόνιες
Συγγενείς αναιμίες : Λέγονται οι αναιμίες που έχουν κληρονομικό χαρακτήρα και μεταβιβάζονται στους απογόνους. Πρόκειται για γενετικά καθορισμένες διαταραχές που αφορούν σε μεμβρανικές βλάβες, διαταραχές στη σύνθεση της αιμοσφαιρίνης και ανωμαλίες στο γλυκολυτικό ενζυμικό σύστημα. Π.χ. σφαιροκυτταρική αναιμία, μεσογειακή αναιμία, αναιμία από έλλειψη G-6-PD κ.α.
Επίκτητες αναιμίες : Λέγονται οι αναιμίες που αναπτύσσονται επί κλινικά υγιών ατόμων σε κάποια φάση της ζωής τους. Π.χ. σιδηροπενική αναιμία, μεγαλοβλαστική αναιμία, αυτοάνοση αιμολυτική αναιμία κ.α.
Οξεία αναιμία : Χαρακτηρίζεται η αναιμία που αναπτύσσεται αιφνίδια ή μέσα σε λίγο χρόνο, είναι σημαντικού βαθμού και διαδράμει συνήθως θορυβωδώς. Π.χ. οξεία μεθαιμορραγική αναιμία
Χρόνια αναιμία : Χαρακτηρίζεται η αναιμία που εγκαθίσταται ήπια και προοδευτικά και διαδράμει χωρίς έντονα ενοχλήματα. Πολλές χρόνιες αναιμίες μπορεί να διακόπτονται κατά τη διαδρομή τους με επεισόδια οξείας αναιμίας. Π.χ. ανθεκτική αναιμία.
ΑΙΤΙΟΠΑΘΟΓΕΝΕΤΙΚΗ ΤΑΞΙΝΟΜΗΣΗ ΑΝΑΙΜΙΩΝ
Αιτιοπαθογενετικά, οι αναιμίες διακρίνονται σε :
- Μη-αναγεννητικές ή κεντρικού τύπου
- Αναγεννητικές ή περιφερικού τύπου
ΜΗ ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΕΣ (ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ) ΑΝΑΙΜΙΕΣ : Αυτές οι αναιμίες οφείλονται σε μειωμένη παραγωγή και απόδοση στην κυκλοφορία επαρκούς αριθμού ερυθροκυττάρων για την κάλυψη των ημερήσιων φυσιολογικών απωλειών. Η μείωση της παραγωγής έχει δύο πιθανά αίτια:
- είτε πρόκειται για μείωση του συνολικού αριθμού των ερυθροβλαστών στο μυελό, οπότε παράγονται σχετικά λίγα ερυθροκύτταρα ΑΠΛΑΣΤΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ΑΝΑΙΜΙΑ
- είτε πρόκειται για φυσιολογικό ή αυξημένο αριθμό ερυθροβλαστών που όμως δεν οδηγούν στην παραγωγή επαρκούς αριθμού βιώσιμων ερυθροκυττάρων διότι πεθαίνουν οι περισσότεροι από αυτούς μέσα στο μυελό (ενδομυελικός θάνατος των ερυθροβλαστών) ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΑΠΟ ΜΗ-ΑΠΟΔΟΤΙΚΗ ΕΡΥΘΡΟΠΟΙΗΣΗ
ΑΝΑΓΕΝΝΗΤΙΚΕΣ (ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ) ΑΝΑΙΜΙΕΣ : Στις αναγεννητικές ή περιφερικού τύπου αναιμίες, τα ερυθροκύτταρα καταστρέφονται ή χάνονται στην περιφέρεια σε βαθμό που η απώλεια τους δεν μπορεί να αντισταθμιστεί με την αυξημένη παραγωγή ερυθροκυττάρων στο μυελό. Στο μυελό είναι έντονη πάντοτε η ερυθροβλαστική αντίδραση και στο αίμα βρίσκονται τα στοιχεία της ερυθροκυτταρικής αναγέννησης με αυξημένο αριθμό δικτυοερυθροκυττάρων, πολυχρωματοφιλία, μακροκυττάρωση και παρουσία ενίοτε ερυθροβλαστών.
Οι αναγεννητικές αναιμίες διακρίνονται περεταίρω σε:
Α) Μεθαιμορραγικές που οφείλονται σε προηγηθείσα απώλεια σημαντικής ποσότητας αίματος π.χ. οξεία μεθαιμορραγική αναιμία
Β) Αιμολυτικές που οφείλονται σε βράχυνση του χρόνου ζωής των ερυθροκυττάρων από ποικίλα αίτια και κατά συνέπεια σε αυξημένη καταστροφή ερυθροκυττάρων στην περιφέρεια.
ΑΝΑΙΜΙΕΣ ΜΙΚΤΟΥ (ΚΕΝΤΡΙΚΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΙΚΟΥ ΤΥΠΟΥ ) : Εκτός από τις δύο παραπάνω μεγάλες κατηγορίες αναιμιών, των μη αναγεννητικών και των αναγεννητικών, υπάρχει και μια τρίτη κατηγορία αναιμιών που οφείλονται σε ελαττωμένη παραγωγή αλλά συγχρόνως και σε αυξημένη καταστροφή ερυθροκυττάρων.
Πρόκειται για τις μικτού, κεντρικού και περιφερικού τύπου, τύπου αναιμίες, στις οποίες εντάσσονται η αναιμία της χρόνιας νεφρικής ανεπάρκειας, η αναιμία των ενδοκρινικών παθήσεων, η αναιμία των χρόνιων λοιμώξεων και χρόνιων φλεγμονών και η αναιμία που συχνά συνοδεύει τη νεοπλασματική νόσο. Οι αναιμίες που συνοδεύουν τη νεοπλασματική νόσο, τις χρόνιες λοιμώξεις και τις χρόνιες φλεγμονές φέρονται όλες μαζί με τον όρο «αναιμία της χρόνιας νόσου».
